Нам нужна ваша помощь

Прочитайте наше обращение. Вы важнее, чем думаете.

Просмотреть
Скрыть
1863x

Общество

Гісторыя аднаго забойства, ці як судзілі ў БССР

1863x, 26 July

Адным з улюбёных жанраў кіно ў рэдакцыі з’яўляецца “судовы дэтэктыў”. Калі ў судзе разглядаецца заблытаная справа, а галоўны герой (адвакат, пракурор, суддзя, сведка) спрабуе дамагчыся праўды, адначасова выяўляючы новыя абставіны, змову, падробку дакументаў, падробку доказаў, вось гэта ўсё. Напрыканцы справядлівасць звычайна перамагае.

Такімі фільмамі набіваюцца не толькі касавыя зборы, але і юрыдычныя навыкі простых амерыканцаў. І нават калі апошняга забулдыгу затрымаюць, ён будзе мець уяўленне, што да чаго. Беларусы ж у праве абсалютна не разбіраюцца. Што такое пракуратура? Якая розніца паміж СІЗА і ІЧУ? Ці мае ён права на адваката? Усё гэта звычайны беларус не ведае, пакуль сам не сутыкнецца з судовай сістэмай. Але тады можа ўжо быць позна.

Тым не менш і ў нашай гісторыі хапае выдатных “галівудскіх сюжэтаў.” Публікуем для вас выдатны матэрыял ад блогера Jurikan.

ЗАБОЙСТВА Ў ЧЭРЫКАВЕ

У беларускім мястэчку Чэрыкаве жыла сям’я Тоісевых. Бацька – Васіль Міхайлавіч – працаваў механікам на сушыльным заводзе, маці – Надзея Ільінічна – працавала ў доме адпачынку “Сож” сястрой-гаспадыняй. Іх старэйшы сын Уладзімір нёс працоўныя вахты на заводзе, а малодшы – Васька – грыз граніт навукі ў школе. Нявестка Лена (наогул яе клікалі Леаніда, але ўсе яе знаёмыя выкарыстоўвалі больш звыклае імя) займала сціплую пасаду лінатыпісткі ў друкарні. 21 лютага 1972 года яна пайшла на працу і дадому больш не вярнулася. Валодзя занепакоіўся і падаў заяву аб знікненні жонкі ў міліцыю. Жанчыну неўзабаве знайшлі, але, як пішуць у крымінальных нарысах, нежывой і з нажавымі раненнямі. Валодзю ж выклікалі ў міліцыю і ў кабінеце начальніка Чэрыкаўскага РАУС Габралева загадалі распрануцца, старанна прамацалі ўсю вопратку, а потым, пільна гледзячы хлопцу ў вочы, сказалі: “Ну, пішы, сябрук. Пішы ўсё-ўсё “. Валодзя напісаў:

“З Леанідай Уладзіміраўнай я зарэгістраваў свой шлюб 5 лістапада 1971 года. Мы збіраліся купіць матацыкл. Яна сказала, што пазычыць грошай у сваёй старэйшай сястры. Паслала ёй ліст. 20 лютага, у нядзелю, мы атрымалі гэтыя грошы. Пахадзілі па горадзе, сустрэлі яе сябровак. Потым мы пайшлі дадому і пачалі займацца гаспадаркай. Вечарам па тэлевізары глядзелі фільм, а потым леглі спаць. Раніцай я пайшоў на працу, а пасля працы пайшоў у школу. Яна таксама пайшла на працу да пяці гадзін. Калі я вярнуўся дадому, яе не было. Я лёг у ложак і стаў чакаць. Раніцай прачнуўся, яе няма. Думаў, што ў яе позна была газета, і яна засталася ночыць у сябровак. Прыйшоў з працы, яе не было зноў. Пайшоў у школу. Зайшоў у рэдакцыю. Там была прыбіральшчыца з мужам. Я спытаў. Сказалі, што нікога няма. Я падышоў да яе сябровак на кватэру. Бабуля іхняя сказала, што яе няма і сябровак таксама. Раніцай пайшоў на працу. На працы толькі сабраўся тэлефанаваць, сапсавалася помпа малочная. Пакуль зрабіў, мне сказалі, што нехта тэлефанаваў. Я падумаў, што тэлефанавала яна, я патэлефанаваў у рэдакцыю, і мне сказалі, што яе няма. Тады я пайшоў у рэдакцыю і разам з Івановай пайшлі ў міліцыю і заявілі Хвашчынскаму (намесніку начальніка РАУС – Ю. К.) аб яе знікненні “.

Пракурор прачытаў гэта няхітрае апавяданне і раптам сказаў: “Ды гэта ж ты забіў сваю жонку. Давай, хутка прызнавайся!” І закруцілася праваахоўная машына. Школьніка Васю бравыя міліцыянты выхапілі з хлебнага магазіна і прывезлі ў РАУС. Потым туды ж даставілі Надзею Ільінічну, а крыху пазней – Васіля Міхайлавіча. Дапытваючы пажылую жанчыну, следчы Пічугаў паблажліва сказаў ёй: “Ды кіньце вы старэйшага сына выгароджваць. Васіль нам усё расказаў, як гэта адбывалася “. Узрушаная Надзея Ільінічна вярнулася дадому ўжо ноччу. Узяла аркуш паперы і напісала: “Вася, накармі трусоў і сабаку. Нас падазраюць у забойстве, але гэта няпраўда. Я развітваюся з жыццём, але дзе ж праўда? Усю маю маёмасць аддайце пляменніку. Бывайце ўсе, добрыя людзі “. Потым пайшла ў хлеў і там павесілася.

Праз некалькі дзён Уладзіміра выклікаў на допыт пракурор-крыміналіст абласной пракуратуры Караткевіч і зачытаў таму паказанні брата:

“Дваццаць першага лютага тысяча дзевяцьсот семдзесят другога года Лена прыйшла дадому каля дванаццаці гадзін. Яна пайшла на кухню есці. Калі вярнулася ў спальню, дзе знаходзіўся Уладзімір, паміж імі ішла гутарка. Я чуў, што Уладзімір стаў папракаць Лену, чаму яна позна прыйшла, у сваю чаргу, Лена папракнула Уладзіміра, чаму ён не зайшоў па яе, калі вяртаўся з вячэрняй школы, на што Уладзімір адказаў, што  яна сама шлях ведае. Яны пачалі сварыцца праз нейкія грошы. Я ў гэты час заснуў, скрозь сон я пачуў крык і стогн, ад чаго прачнуўся. У спальні, дзе знаходзіліся Лена і Уладзімір, адбывалася нейкая валтузня, бойка. Я западозрыў нешта нядобрае, але ў спальню да Уладзіміра не пайшоў, бо пабаяўся. Хрыпы спыніліся, я ўжо заснуць не мог. Праз некаторы час я пачуў, што дзверы ў спальню Уладзіміра адчыніліся, і ён нешта пачаў выносіць, то бок выцягваць.  Я чуў, што ён адкрываў дзверы сваёй спальні, дзе ўключыў электрасвятло і нешта рабіў, я мяркую, што прыбіраў сляды крыві. Я ў гэтую ноч амаль не мог заснуць. А як прачнуўся, Уладзімір сядзеў за сталом у сваёй спальні і паліў. Я пачаў збірацца ў школу. У гэты час да мяне падышоў Уладзімір і сказаў: ”Ты нічога не ведаеш, зразумеў?” Я яму нічога не адказаў, але зразумеў, што ён забіў Лену”.

Як вам гэтая казённа-коснаязыкая лухта? Мяне вось “электрасвятло” ўразіла асабліва – моцны неалагізм, нічога не скажаш. Потым адбылася вочная стаўка, на якой Васіль, не гледзячы на ​​мяне, пацвердзіў усё напісанае. Не вытрымаўшы напору следчага, Уладзімір напісаў пакаянне … Праўда, на судзе ён адмовіўся ад дадзеных падчас следства паказанняў. Брат Васіль, выкліканы ў якасці сведкі, не вымавіў ні слова. І на наступны дзень, калі яго выклікалі паўторна, таксама маўчаў, як рыба. Ну і ўсё, суд будзе мець на ўвазе тую самую паперку, якую я ўжо цытаваў! У выніку самы гуманны ў свеце суд вынес прысуд:

“Імем Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі, судовая калегія прысудзіла: Тоісева Уладзіміра Васільевіча прызнаць вінаватым у наўмысным забойстве цяжарнай жанчыны, улічваючы, што ён ведаў пра яе стан, і здзейсненым з асаблівай жорсткасцю, па арт. 100 п. п. «д» і «с» КК БССР прысудзіць яго да смяротнага пакарання – расстрэлу”.

І прывезлі Валодзю ў Менск у камеру смяротнікаў. Там пасядзеў ён нейкі час, разважаючы аб зменлівасці лёсу … Але вось ляснуў замок у дзвярах, і павялі яго на … не, прывялі ў вялікі і светлы кабінет. Гаспадар кабінета – сівы чалавек у ваеннай форме – доўга корпаўся ў паперах, а потым абвясціў:

– Вярхоўны суд Беларускай ССР, разгледзеўшы матэрыялы вашай справы і касацыйную скаргу, знайшоў вашыя довады непераканаўчымі. А таму скаргу адхіліў і прысуд пакінуў без зменаў.

У кабінеце завісла доўгая паўза. І толькі пасля яе як бы між іншым прагучала яшчэ некалькі фраз:

– Аднак Прэзідыум Вярхоўнага Савета Рэспублікі, улічваючы вашу маладосць і першую судзімасць, смяротнае пакаранне замяніў пазбаўленнем волі тэрмінам на пятнаццаць гадоў.

А тым часам у старадаўнім беларускім горадзе Мсціслаўле Магілёўскай вобласці злавілі нейкага Сашу Спасава. Злавілі за дробнае жульніцтва, а на допыце той узяў і заявіў:

– У лютым я разам з іншымі рабочымі паехаў па лес у Чэрыкаўскі раён. Калі прыехалі ў Чэрыкаў, то каля школы-інтэрната я вылез. І раптам заўважыў, што каля міліцыі ў бок сушзавода ішла дзяўчына. Калі я заўважыў гэтую дзяўчыну, у мяне адразу ж з’явілася жаданне да палавых зносінаў. Я пайшоў услед за ёй. Дагнаў я яе, не даходзячы да сушзавода … Яна стала мне казаць, што прыйдуць людзі і мяне за гэта заб’юць. Яна стала вырывацца і крычаць, а таму я ўдарыў нажом у бок гэтай дзяўчыны. Яна стала крычаць мацней, але я другі раз ударыў ёй нажом у левы бок грудзей. Яна стала прасіць, каб я адвёз яе ў шпіталь. Я пабег у бок крамы і ў двары жылога дома ўзяў санкі і паехаў. Пад’ехаўшы да месца, я заўважыў, што дзяўчына ўжо мёртвая. Прыехаўшы ў лес, я скінуў з санак дзяўчыну і паехаў назад.

У хаце ў Спасава знайшлі гадзіннік забітай ім дзяўчыны. І санкі са слядамі крыві ў яго двары знайшліся. Аднак Уладзімір Тоісеў па-ранейшаму заставаўся за кратамі. Яго справу сталі круціць такім чынам, быццам Спасаў быў з ім у змове і бедную Лену яны забілі ўдваіх. Высокія чыны прыязджалі ў калонію і ўгаворвалі Валодзю прызнаць сваю віну, і тады яму выйдзе паслабленне, замена рэжыму на больш лёгкі і ўсялякія іншыя даброты. А потым на гарызонце з’явіўся следчы па асабліва важных справах пры пракуроры Беларускай ССР Жаўнеровіч і пахерыў гэтую справу канчаткова. Спасава судзілі, але за іншыя яго слаўныя справы, а Тоісеў застаўся на зоне з ранейшым прысудам.

А што ж пракурор БССР, той самы, “пры якім” працаваў следчы па асабліва важных справах? Ды нічога. У 1972 году вышэйшую пракурорскую пасаду ў рэспубліцы займаў Іван Пракопавіч Пастрэвіч, ветэран вайны і проста добры чалавек. Але ў 1973 годзе заслужанаму юрысту і дзяржаўнаму дарадцу юстыцыі 2-га класа прапанавалі крэселка вызваліць. На яго месца прыйшоў Адам Іванавіч Магільніцкі, які да таго часу займаў пасаду пракурора Гарадзенскай вобласці. І што ж новы высокі чын – убачыў раскрытыя правалы ў пракурорскай справе ў Беларусі? Напэўна ўбачыў. Ды толькі рабіць нічога не стаў – і вязалі, да прыкладу, у Беларусі пачкамі невінаватых за злачынствы, якія зрабіў віцебскі маньяк Міхасевіч (аднаго нават расстралялі па прысудзе суда, так што, Тоісеву ў вядомым сэнсе пашанцавала). Вось тая ж Чэрыкаўская гісторыя. Бо выразна была бачная поўная лажа ў гэтай справе – акрамя паказанняў брата Тоісева і пакаяння самога абвінавачанага, ніякіх іншых доказаў. А чалавека ледзь не расстралялі. І толькі калі ў 1984 годзе Адама Іванавіча папрасілі з пракуратуры за прафнепрыдатнасць (разам са знакамітым следчым па асабліва важных справах), у Чэрыкаўскай справе, нарэшце, разабраліся і паставілі кропку. З’явілася такая папера:

“… Разгледзеўшы матэрыялы крымінальнай справы аб забойстве Тоісевай Л. В., пастанавіў: крымінальны пераслед у дачыненні да Тоісева Уладзіміра спыніць па прычыне адсутнасці ў яго дзеяннях складу злачынства”.

Праўда, да гэтага часу Уладзімір адбыў большую частку свайго 15-гадовага тэрміну.


Фота аўтара.

А. І. Магільніцкі памёр у глыбокай старасці і ў пашане. Удзячныя гарадзенцы (з падачы тагачаснага пракурора вобласці, неўзабаве, кажуць, ледзь не звольненага, але ў апошні момант прызначанага пракурорам Гомельскай вобласці, адкуль ён сам родам – ​​вялікае шчасце гамельчукам прываліла!) узялі і ўсталявалі на будынку пракуратуры абласнога цэнтра мемарыяльную дошку ў гонар Адама Iванавiча. Мабыць, каб было з каго цяперашняму пракурорскаму племені браць прыклад.

  • Tomas Batura

    Вспоминается Ковалёв и Коновалов

  • ЭдяПальчик

    Ну этот Могильницкий еще агнец господний, в Гомеле есть улица, в центре города! им. Менделя Хатаевича, устроившего геноцид и голодомор хохлов. Странно что нету только проспекта сталина, если не понял где живешь эдик до сих пор то это печально

  • Alexander Titkov

    Ну так пока Чикатило ловили, успели, по-моему, двоих расстрелять… и оба сознались и все подписали. Им главное ведь показатели выполнить, а жизни других ничего не стоят.

  • Игорь Ворожбянов

    То, что эти уроды вытворяли и вытворяют, не прочтешь ни в оной статье ! …