Нам нужна ваша помощь

Прочитайте наше обращение. Вы важнее, чем думаете.

Просмотреть
Скрыть
1863x

История

Нацыяналізм у законе: культура, знешняя палітыка, «беларуская карта».

1863x, 17 July

Падпяваючы дзяржаўнай прапагандзе, шматлікія «прагрэсіўныя лібэралы» сцвярджаюць, што нацыяналізм застаўся ў далёкім мінулым. Заняпад нацыянальнай культуры іх зусім не палохае, а ў якасці прыкладу прынята прыводзіць Швейцарыю – там жа чатыры дзяржаўныя мовы ніколькі не пагражаюць незалежнасці краіны і не перашкаджаюць швейцарцам заставацца швейцарцамі! Але не трэба быць з двума віхрамі, каб зразумець: з канфедэрацыяй чатырох народаў, якая налічвае не адно стагоддзе і гістарычна якая не ўваходзіць ні ў якія ваенна-палітычныя блокі, у нашай краіны мала агульнага.

Беларусь – дзяржава, створаная ў пачатку ХХ стагоддзя беларускай нацыяй на сваёй этнічнай тэрыторыі. Яна стаіць у шэрагу тыповых еўрапейскіх нацыянальных дзяржаваў, такіх як Польшча, Іспанія, Італія і г.д. Для такіх дзяржаў характэрны асаблівы статус тытульнай нацыі і дзяржаўны клопат пра нацыянальную мову. Вядома, палітычныя правы даюцца ўсім жыхарам краіны, для чаго прадугледжаны інстытут грамадзянства. Але яго аўтаматычнае атрыманне сканструявана такім чынам, каб пад яго падпадала аўтахтоннае насельніцтва, гэта значыць тытульная нацыя краіны і нацыянальныя меншасці, якія гістарычна ў ёй пражываюць і інтэграваныя ў дамінуючую нацыянальную культуру. Для прадухілення «каланізацыі» сваёй тэрыторыі некаторыя краіны (напрыклад, Латвія і Эстонія) усталёўваюць найбольш выгадную для пераважнага этнасу дату адліку. Прыём у грамадзянства людзей «з боку» ажыццяўляецца ў індывідуальным парадку асабіста Прэзідэнтам і ўскладнены выкананнем шэрагу ўмоў, выкананне якіх не гарантуе атрыманне пашпарта – як правіла, адмова нічым не абгрунтоўваецца і не можа быць абскарджана. Такім чынам, інстытут грамадзянства – не што іншае, як закамуфляваны, мяккі варыянт этнічнага нацыяналізму.

КУЛЬТУРА

Самае цікавае, што асаблівае становішча беларускай нацыі і мовы, нават нягледзячы на ​​працяглую антынацыянальную палітыку ўладаў, можна знайсці і ў дзеючым заканадаўстве Беларусі. Пачнем з мовы. Здаецца, што рускі з беларускiм у нас даўно фармальна ўраўнавалі раз і назаўжды. Але асобныя нормы кажуць пра адваротнае. Напрыклад, згодна з артыкулам 17 Закона «Аб назвах геаграфічных аб’ектаў» такія назвы прысвойваюцца толькі на беларускай мове, а на рускую толькі транслітэруюцца. Ці вось артыкул 142 Кодэкса аб культуры абавязвае весці рэестр кніжных помнікаў толькі на беларускай. Наогул увесь Кодэкс аб культуры працяты беларускім нацыяналізмам. Мала таго, што ён напісаны па-беларуску, так у ім яшчэ і абвяшчаецца «прыярытэт развiцця беларускай нацыянальнай культуры і прызнанне беларускай мовы адным з фактараў фарміравання нацыянальнага менталітэту», а адным з напрамкаў дзяржаўнай культурнай палітыкі вызначаецца «захаванне, развiццё, распаўсюджванне і ( або) папулярызацыя беларускай нацыянальнай культуры i мовы». Артыкул 69 Кодэкса называе беларускую асобнай ад іншых моў нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасцю. Цяжка ўявіць нешта падобнае ў заканадаўстве Швейцарыі.

Нават саўкова-дзяржаўны БРСМ не ўтрымаўся і пачаў касіць пад беларускамоўных патрыётаў у апошнія гады. Праўда выглядае ўсё «вырвіглазна».

Зараз пра беларускую нацыю. Адным з асноўных прынцыпаў дзейнасці беларускіх бібліятэк, калі хто не ведаў, з’яўляецца «садзейнiчанне Адраджэнню i развiццю культурных традыцый i захаванню каштоўнасцей беларускай нацыi, iншых нацыянальнасцяў, якiя пражываюць у краiне». Праз коску, але беларусы зноў вылучаныя асобна. А ўсё ў тым жа Кодэксе аб культуры ёсць цэлы артыкул 31 аб падтрымцы беларусаў замежжа ў сферы культуры. У ёй сказана, што Рэспубліка Беларусь спрыяе «правядзенню ў Рэспублікі Беларусь культурных мерапрыемстваў з удзелам беларусаў замежжа і ў краінах пражывання беларусаў замежжа», «аказванню практычнай дапамогі беларусам замежжа ў захаванні нацыянальна-культурнай ідэнтычнасці» (у тым ліку забеспячэнне «беларускамоўнымі выданнямі») , «азнаямленню беларусаў замежжа з беларускай нацыянальнай культурай, гісторыяй Беларусі і вывучэнню беларусамі замежжа беларускай мовы» і яшчэ шмат у чым. «Захаванне нацыянальна-культурнай ідэнтычнасці беларусаў замежжа» наогул выдзелена ў асобную задачу міжнароднага культурнага супрацоўніцтва.

ЗНЕШНЯЯ ПАЛІТЫКА

Але пакінем у баку культуру. У такія сферы дзяржаўнай дзейнасці, як знешняя палітыка і бяспека, пячорны нацыяналізм ужо сапраўды не пракрадзецца? Ды як бы не так. Закон «Аб зацвярджэнні асноўных напрамкаў унутранай і знешняй палітыкі Рэспублікі Беларусь» сярод асноўных задач знешняй палітыкі Рэспублікі Беларусь згадвае «садзейнічанне рэалізацыі нацыянальных, культурных і іншых правоў і законных інтарэсаў беларусаў замежжа». А адным з асноўных напрамкаў у сферы міжнароднай бяспекі з’яўляецца «стварэнне спрыяльных прававых і арганізацыйных умоў для беларусаў замежжа, а таксама членаў іх сем’яў, якія прынялі рашэнне вярнуцца ў Рэспубліку Беларусь на пастаяннае месца жыхарства». Акрамя таго, артыкул 5 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб дэмаграфічнай бяспекі Рэспублікі Беларусь» адной з асноўных задач забеспячэння дэмаграфічнай бяспекі называе садзейнічанне добраахвотнаму вяртанню беларусаў на этнічную радзіму (па месцы нараджэння). Толькі згадкі Смаленска не хапае! Або вось выдатнае: у маі 2011 года якраз напярэдадні дэвальвацыі рубля Савет Міністраў прымае пастанову «Аб аказанні гуманітарнай дапамогі этнічным беларусам Кыргызскай Рэспублікі»: мука, пярлоўка, цукар, кансервы – усяго амаль на 14 тысяч даляраў па старым курсе. Сваіх ня здаем!

«БЕЛАРУСКАЯ КАРТА?»

Але гэта ўсё агульныя словы, а як наконт канкрэтных прывілеяў для прадстаўнікоў беларускай нацыянальнасці, накшталт славутай «карты паляка»? Нагадаем, айчынны Канстытуцыйны суд прызнаў польскі закон «Аб Карце паляка» супярэчыць міжнародным дакументам аб правах чалавека, а ў лютым 2012 года ў Беларусі ўступілі ў сілу папраўкі ў закон «Аб дзяржаўнай службе», якія забараняюць чыноўнікам атрымліваць і карыстацца дакументамі замежных дзяржаў, якія прадстаўляюць льготы і перавагі ў сувязі з нацыянальнай прыналежнасцю. Нядзіўна, што «карты беларуса» як фармальнага дакумента не існуе. Тым не менш, для замежных грамадзян, якія з’яўляюцца этнічнымі беларусамі, прадугледжаны спецыяльныя прывілеі.

У першую чаргу яны падаюцца ў сферы адукацыі. Артыкул 3 Кодэкса аб адукацыі гарантуе беларусам-замежнікам роўнае з грамадзянамі Беларусі права на адукацыю (ад пачатковага да другой вышэйшай) – для гэтага нават не патрабуецца пастаяннае пражыванне або статус бежанца. Неабходна толькі прад’явіць «дакументы, якія пацвярджаюць беларускую нацыянальнасць». І гэта яшчэ не ўсё. У адпаведнасці з артыкуламі 48 і 53 Закона «Аб прававым становішчы замежных грамадзян і асоб без грамадзянства ў Рэспубліцы Беларусь», самастойным падставай для атрымання дазволу як на часовае, так і на пастаяннае пражыванне ў Беларусі з’яўляецца прыналежнасць замежніка да беларусаў (асобам, ідэнтыфікуюць сябе як беларусы) ці іх нашчадкам. Для іх жа Законам «Аб грамадзянстве» дапускаецца скарачэнне альбо непрымяненне сямігадовага тэрміну пастаяннага пражывання, неабходнага для атрымання iншаземцам беларускага пашпарта. Адным словам, аб’ём прывілеяў у этнічных беларусаў у Беларусі куды менш, чым у ўладальнікаў «карты паляка» ў Польшчы, але ён як мінімум існуе.

У ВЫНІКУ

На жаль, на практыцы дзяржаўная палітыка толькі ў апошнія гады пачынае спрабаваць зымітаваць «мяккую беларусізацыю», якая на самой справе ідзе знізу, а не зверху. Застаецца мноства праблем, а дыскрымінацыя беларускае мовы абрастае новымі формамі, нават Курапаты спрабавалі забудаваць у чарговы раз.

Яскравы прыклад – «вайна за упакоўкі». Дзяржаўныя чыноўнікі ў саюзе з буйнымі экспарцёрамі проста знішчаюць родную мову на беларускіх таварах

Класік беларускай літаратуры Янка Купала ўклаў у вусны галоўнага героя п’есы «Тутэйшыя» Янкі Здольника наступныя словы: «Калісь амэрыканцы, змагаючыся з Англіяй за сваю незалежнасьць, напісалі на сваім сцягу несмяротныя словы:«Амэрыка для амэрыканцаў». I гэтя памагло: сягоння Амэрыка вольная. І мы павінныя пайсці па яе слядох і напісаць агністымі рунамі на сваім Сцягу: «Беларусь …»

Дэвіз абрываецца шматкроп’ем, таму некаторыя даследчыкі па аналогіі працягнулі яго як «Беларусь для беларусаў», што па цяперашніх часах гучыць дзіўнавата. Тым больш калі ўспомніць, што за тры гады да напісання п’есы ў сваім артыкуле «Незалежная дзяржава і яе народы» Купала казаў, што беларускі народ, як ніхто іншы падвяргаўся прыгнёту, пасля вызвалення ніколі сам не стане прыгнятальнікам, а ўсе нацыянальныя меншасці павінны атрымаць роўныя палітычныя правы і магчымасць развіваць сваю культуру і самабытнасць. Так што больш правільна было б сфармуляваць купалаўскі лозунг па-сучаснаму: «Беларусь мабыць быць беларускай!»

Аўтар – @marcinkievich

  • Rez3nt

    Дзякуй!

  • Александр Кирсанов

    Просто отлично!
    Хотите угробить сайт? Печатайте статьи исключительно на белорусском языке!
    Все измышления о мове не выдерживают никакой критики. Языковой вопрос не только не сплотил оппозицию, а напротив – уничтожил её. И ваш сайт продолжает это делать.
    Ну и чёрт с вами – обойдёмся. Не так уж вас много, белорускоязычных. У вас своя дорога – у нас, русскоязычных своя. А попробуете ввести мову насильно – пойдёт за Позняком.

    • Lesnick

      “У вас своя дорога – у нас, русскоязычных своя.”
      I мы добра ведаем адкуль вядзе да нас Ваша “дорога”!!!

      • Александр Кирсанов

        Откуда вы вообще что-то можете знать? Кроме родной деревни вы ничего не видели. Запомните твёрдо и навсегда – белорусам не нужна ваша мова. Мы в городах говорим иначе!

        • wildKot

          Вось і “говорите” – ніхто вам не замінае. А мы ў сваіх гарадах размаўляем па-беларуску.

          • Александр Кирсанов

            В моём Пинске на белорусском языке говорят только автоматы, что в автобусах остановки объявляют. :-))

          • cryvič

            Ў Пінску дзе табе часова дазволілі пажыць,маскалік, тваёй пысы нешта не бачна?

          • Александр Кирсанов

            Глупенький, мой род живёт в Пинске несколько сотен лет. Я могу проследить пять поколений, но их значительно больше.
            Из Пинска меня уже пытались выгнать. Несколько раз. Причём не в интернете, а в реале. И каждый раз это был не пинчанин, а какое-то приезжее деревенское чмо. Не скрою – несколько раз врезал по этим трасяночным рожам. Нескольких просто послал – бабы, что возьмёшь… Самое интересное в том, что эти уроды на меня не заявили. Ни разу.
            Приезжай, колхозник. Огребёшь, не сомневайся.

          • Tomas Batura

            “мой род живёт в Пинске несколько сотен лет”. Со стороны матери? Потому что российские фамилии в Пинске реально только у приезжих. Несколько сотен лет назад в Пинске жили только евреи, беларусы, поляки и, возможно, украинцы, но точно не россияне.

          • Александр Кирсанов

            Томас, а если я назовусь Наполеоном вы меня во Францию отправите? :-))

        • Lesnick

          “Иначе” – это на “великом и могучем”, что ли?

          • Александр Кирсанов

            Да, так и говорим. И я не знаю ни одного города на планете, где хотя бы 30% жителей говорили бы на белорусском языке. Нет даже посёлков или деревень! И не было никогда. Если и говорили в деревне, так на трасянке.

          • Юрык

            Пад кожным артыкулам піша таварыш… Працуй добра хлопчэ

          • Александр Кирсанов

            Успокойтесь, больше не буду. Добивайте Пальчиса без меня. Он заслужил – за глупости и хамство.
            Я больше не буду писать на этом сайте. Даже сейчас пишу не заходя – через Дискус.

          • Аляксей Малашчанка

            Да валі ўжо адсюль, гаварун!

          • Александр Кирсанов

            Ухожу, не волнуйтесь. Вы, главное, Пальчису денежку подкиньте. Он ждёт, страдает, голодает, наверное.

          • Tomas Batura

            Да, кстати, реквизиты тут http://1863x.com/be/crowdfunding/

          • Мутабор

            да, мсье Кирсанов, как говаривал Костик из “Покровских ворот “кой черт занес вас на эти галеры?
            здесь же отребье одно пасется,шелупонь всякая. С кем поведешься-от того и наберешься.

    • MC

      +15

  • Copycat

    Якi нацыяналiзм мае на ўвазе аўтар? Этнiчны цi грамадзянскi? ЭтнIчны, так – знiкае, а вось грамадзянскi наадварот.
    Дрэнна, што аўтар не бачыць падабенстваў памIж Беларуссю i Швейцарыей, таму што iх шмат на самой справе. Першае i галоўнае – мы лiмiтрофныя краiны. Беларусь памiж Эўропай i Азiяй, Швейцарыя была раней памIж Францыяй Германiяй i Iталiяй, якiя ў мiнулым практычна заўседы ваявалi памiж сабой. Калi разважаць з гэтай кропкi гледжання, становяцца вiдавочнымi i iншыя падабенства, у тым лiку i моўныя.

  • 444

    Продуктивное для развития страны объединение людей возможно лишь на основе гражданства с лишением прав участвовать в политике всех, кто имеет двойное гражданство. Ну и, конечно нужно, чтоб гражданство было не новеньким, понятно, почему. Народу плевать на нации, ему нужна колбаса, а колбаса – это совместное использование гражданами своей территории.