Нам нужна ваша помощь

Прочитайте наше обращение. Вы важнее, чем думаете.

Просмотреть
Скрыть
1863x

История, Политика

Як падаюць аўтарытарныя рэжымы?

1863x, 31 May

Аўтарытарызм досыць свежы стыль кіравання. Пасля засілля манархій 20-ы век стаў прарывам у галіне палітычных рэжымаў. Таксама аўтарытарызм бывае зусім розны па сваёй форме. У Расеі ён мае алігархічнае адценне, у Егіпце вялікую ролю гулялі ваенныя, а ў Марока існуе ў выглядзе дуалістычнай манархіі. Вылічваць дату падзення нашага мясцовага аўтарытарызму – галоўная нацыянальная забаўка для многіх беларусаў. Ад працоўнага на лесапільні да грантавага эксперта з пяццю вышэйшымі адукацыямі – усе стараюцца прыкінуць у галаве: “Колькі яшчэ яму там засталося?” Чаму гэта бессэнсоўна рабіць, мы пакажам вам на прыкладзе гісторыі Еўропы.

ПОЛЬШЧА

Вы напэўна не раз чулі пра хлопца па прозвішчы Пілсудскі. Гэта адзін з легендарных палякаў у найноўшай гісторыі Польшчы. У першай палове 1920-х у нашых заходніх суседзяў існавала мноства праблем: карупцыя, распаўсюджванне камунізму, вялікая інфляцыя і іншыя беды. Тады бравы Юзэф у 1926-ым усталяваў напаўвайсковай рэжым, вырашыўшы, што палякі проста не ўмеюць у дэмакратыю. Фармальна Пілсудскі нават не быў Прэзідэнтам, але кіраваў трэндамі праз міністэрскія пасты. Яго рэжым атрымаў назву “санацыі”, г.зн. аздараўлення нацыі і краіны. Быў створаны канцэнтрацыйны лагер Бяроза-Картузская (цяпер г. Бяроза, Беларусь), абмежаваная свабода прэсы і друку, прынятая новая канстытуцыя з моцнай прэзідэнцкай уладай.

Як скончыўся аўтарытарны рэжым? Усё банальна: Пілсудскі памёр у 1935-ім годзе ад рака печанi, а Другая Сусветная вайна канчаткова змяніла палітычны лад Польшчы.

ГІШПАНІЯ

Калі вы ныеце, што Лукашэнка доўга ва ўладзе, то раім вам пазнаёміцца ​​з Франсіска Паўліна Эрменехільда Тэодула Франка Баамондэ, ён жа проста дыктатар Франка, які кіраваў Іспаніяй цэлых 36 гадоў – з 1939-га да 1976-ы год. Пасля Другой Сусветнай вайны яго рэжым паспяхова прызнаваўся заходнімі дзяржавамі і атрымліваў эканамічную дапамогу ў абмен на лібералізацыю: палітычныя рэформы, закон аб прэсе, пашырэнне мясцовага самакіравання. Для Еўропы і ЗША Франка быў выгадны хоць бы таму, што не з’яўляўся камуністам і саюзнікам СССР. Але гэта яму не перашкаджала пакараць смерцю сваіх палітычных праціўнікаў і запалохваць краіну.

Як скончыўся аўтарытарны рэжым? Франка спакойна кіраваў да сваёй смерці, а пасля яго каралём стаў Хуан Карлас I, які і трансфармаваў краіну з аўтарытарнай у дэмакратычную.

ЮГАСЛАВІЯ

Іосіп Броз Ціта стварыў унікальны сацыялістычны аўтарытарны рэжым, знаходзячыся ў жорсткіх супярэчнасьцях са Сталіным і СССР. Ён кіраваў гэтай Федэрацыяй (Сербія, Чарнагорыя, Харватыя, Славенія, Македонія, Боснія і Герцагавіна) з 1945 па 1980-ы, і пры гэтым, нягледзячы на ​​сацыялістычны лад праўлення і аўтарытарызм, змог заручыцца падтрымкай ЗША, атрымаўшы ад Амерыкі значную колькасць узбраення і грошай . Ціта вельмі ўмела гуляў на проціборстве паміж СССР і Захадам, АУС і НАТО, а таксама гуляў ролю пасярэдніка паміж Захадам і іншымі камуністычнымі рэжымамі, такімі як Кітай. Нічога не нагадвае? А таксама Ціта замкнуў сваю жонку пад хатні арышт у цэнтры Белграда (небарака сядзела там у выніку 25 гадоў).

Як скончыўся аўтарытарны рэжым? У 1980-ім годзе Ціта памёр, а яго паслядоўнікі апынуліся не гэтакія добрыя, нарабілі шмат памылак, а тут і СССР у дадатак паваліўся. У выніку ў 1990-я ому Югаславія пачала распадацца і пагрузілася ў цэлы шэраг жорсткіх і кровапралітных войнаў. У выніку да ўлады прыйшоў новы аўтарытарыст – Слабадан Мілошавіч.

РУМЫНІЯ

Мікалае Чаўшэску стаў Генеральным Сакратаром Румынскай Камуністычнай Партыі ў 1965-ім годзе. І ў першую чаргу пачаў пазбаўляцца ад уплыву СССР, праводзячы самастойную палітыку. Асудзіў уварваньне ў Чэхаславакію, прызнаў ФРГ, ездзіў з афіцыйнымі візітамі ў ЗША і капіталістычныя краіны Эўропы, што не байкатаваў Алімпійскія Гульні ў Лос-Анджэлесе. Чым даўжэй ён правіў, тым больш узмацняўся культ яго асобы. Таксама адной з характэрных асаблівасцяў яго палітыкі было размеркаванне сваіх сваякоў па важных пастах (больш за 40 пасад). Ну і ўсюды ён акружаў сябе шчыльным колам аховы, паранаідальна баючыся, што яго альбо атруцяць, альбо заразіцца небяспечнай хваробай.

Як скончыўся аўтарытарны рэжым? Калі іншыя рэжымы з гадамі могуць ісці па шляху лібералізацыі, то ў Чаўшэску было ўсё наадварот. Ён заявіў, што ніякай перабудовы ў Румыніі ніколі не будзе і раскрытыкаваў дзейнасць Гарбачова. На фоне дрэннай эканамічнай сітуацыі разам з жорсткім прыгнётам іншадумства ў 1989-ым годзе ўспыхнула румынская рэвалюцыя, у выніку якой Чаўшэску быў расстраляны.

ВЫСНОВЫ

Аўтарытарныя рэжымы, нягледзячы на ​​сваё падабенства ў формах падаўлення іншадумства і свабод, могуць значна адрознівацца. Быць нацыянальна-кансерватыўнымі і сацыялістычнымі. Быць у проціборстве з краінамі Захаду або атрымліваць ад іх крэдыты. Спакойна існаваць да смерці свайго кіраўніка або абрынуцца пад раптоўнай рэвалюцыяй.

Але чаму шкодна проста сядзець і вылічваць даты падзенняў “тыранаў” ці гадаць, калі ж утворыцца “класічная рэвалюцыйная сітуацыя”? Вывучаючы розныя секты, дзе культ хуткага канца свету (які вось-вось прыйдзе) гуляў вялікую ролю, псіхолагі заўважылі, што такое чаканне ў разы памяншае актыўнасць удзельніка секты ў параўнанні са звычайным чалавекам. Навошта будаваць сям’ю, развіваць бізнес, чагосьці дасягаць, калі “вось-вось нешта будзе”. І ўдзельнік секты проста становіцца зацікаўленым пасіўным назіральнікам, які выключаецца з грамадскіх працэсаў. Беларускія палітычныя рэаліі чымсьці падобныя на гэтую сітуацыю. Усе зацыкліліся на сыходзе адной персоны і нічога больш не думаюць рабіць. “Калі Лукашэнка сыдзе, тады я …”. Мільённая аўдыторыя незалежных СМІ вырабляе вельмі нізкі ККД для падрыхтоўкі пераменаў. Ну і ўдзельнічаюць па правілах улады выбарах раз у 5 год. А што калі пасля Лукашэнкі прыйдзе Лукашэнка 2.0, як гэта было ў Югаславіі? Мы хочам Беларусь без Лукашэнкі ці Беларусь свабодную назаўжды? Мы не думаем глабальна, не думаем стратэгічна, а мыслім шаблоннымі лозунгамі і мантрамі.

Перш чым думаць, калі Лукашэнка сыдзе, лепш падумайце, чаму ён прыйшоў. Гэта дасць нашмат больш адказаў і натхнення для дзеянняў.

  • PestControl

    Бить власть – это святая обязанность гражданина.

    • Dzmitry Halko

      Золотые слова.

  • Ihar Lednik

    Дыктатура – гэта “захоп” дзяржавы. Для яе вызвалення трэба трымацца пэўнай палітыка-прававой сістэмы каардынат. У выпадку Беларусі гэта Заключэнне Спецыяльнай камісіі Вярхоўнага Савета 13 склікання па прававой ацэнцы парушэнняў Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь А.Лукашэнка Канстытуцыі і законаў Рэспублікі Беларусь. https://docs.google.com/document/d/1oMm5DrsEXxhjjwnHTRb2CG4kPxfcRKq7Wmk0hlKCfWw/edit